Ongetrainde honden lijken epileptische aanvallen te kunnen ruiken

Honden hebben een uitzonderlijk goed reukvermogen. Nieuw onderzoek suggereert dat ze mogelijk zelfs de geur van een epileptische aanval kunnen herkennen, zonder dat ze daar speciaal voor getraind zijn.

Onderzoekers van de Universiteit van Milaan testten dertig gewone huishonden die geen ervaring hadden met epilepsie of medische detectietaken. De honden kenden ook de persoon van wie de geurmonsters afkomstig waren niet.

Wat onderzochten de wetenschappers?

Voor het experiment werden zweetmonsters gebruikt van één zesjarig meisje met epilepsie.

Er waren drie verschillende geurstations:

• een monster dat tijdens een epileptische aanval was verzameld;

• een monster dat buiten een aanval was verzameld;

• een steriel gaasje zonder menselijke geur als controle.

De honden mochten twee minuten vrij door de ruimte lopen en zelf bepalen welke geurstations ze onderzochten.

Hun eigenaren waren daarbij aanwezig, maar wisten niet waar het geurmonster van de epileptische aanval lag. Ook de onderzoeker die het experiment begeleidde wist dat tijdens de test niet. De honden konden daardoor niet onbewust worden gestuurd.

Honden kozen opvallend vaak eerst voor de geur van een aanval

Van de dertig honden gingen er veertien als eerste naar het geurmonster dat tijdens een epileptische aanval was verzameld.

Dat gebeurde vaker dan op basis van toeval verwacht mocht worden. In het onderzoek was dit verschil statistisch significant.

Opvallend genoeg bleven de honden vervolgens niet langer bij deze geur dan bij de andere monsters. Ook keerden ze er niet vaker naar terug.

De reactie lijkt dus vooral te zitten in de eerste keuze die de honden maakten.

Volgens de onderzoekers kan dit betekenen dat honden bepaalde geurstoffen die tijdens een epileptische aanval vrijkomen snel herkennen.

Geen tekenen van angst of spanning

Sommige honden onderzochten niet ieder geurstation.

De onderzoekers zagen daarbij geen aanwijzingen dat de honden de geur van een epileptische aanval vermeden vanwege angst, stress of ongemak. Geurstations die niet werden onderzocht, werden volgens de onderzoekers simpelweg genegeerd.

Om meer honden aan te moedigen de stations te bekijken, werden later ook lege voerbakken naast de geurmonsters geplaatst.

Ook toen kozen de honden relatief vaak eerst voor het monster dat tijdens een aanval was verzameld.

Kunnen honden epileptische aanvallen echt ruiken?

Dat honden kunnen worden getraind om op epileptische aanvallen te reageren, is al langer bekend.

Er zijn ook meldingen van honden die hun eigenaar lijken te waarschuwen voordat een aanval begint. Veel van die informatie is echter gebaseerd op ervaringen van eigenaren en trainers.

Daardoor is nog altijd niet helemaal duidelijk waarop honden precies reageren. Ze zouden bijvoorbeeld veranderingen in gedrag of beweging kunnen waarnemen, maar ook geur kan een rol spelen.

Dit experiment was juist zo opgezet dat sociale en visuele signalen zo veel mogelijk werden uitgesloten.

De onderzoekers denken daarom dat er mogelijk specifieke vluchtige organische stoffen in de geur van iemand tijdens een epileptische aanval aanwezig zijn die honden kunnen waarnemen.

Welke stoffen dat precies zijn, is nog niet bekend.

Waarom kan dit belangrijk zijn?

Epileptische aanvallen zijn vaak moeilijk te voorspellen en te registreren.

Mensen met epilepsie weten bovendien niet altijd dat ze een aanval hebben gehad. Dat kan het bijhouden van het aantal aanvallen bemoeilijken, terwijl die informatie belangrijk kan zijn voor de behandeling.

Getrainde detectiehonden worden al onderzocht als hulpmiddel bij epilepsie. Het bijzondere aan deze studie is dat de honden helemaal niet waren getraind en ook geen ervaring hadden met epilepsie.

Dat suggereert dat het vermogen om een verschil in geur waar te nemen mogelijk al van nature aanwezig is.

Belangrijke beperking van het onderzoek

De onderzoekers benadrukken dat dit een eerste onderzoek is.

Alle geurmonsters waren afkomstig van slechts één persoon. Daardoor is nog niet duidelijk of honden dezelfde geurverandering ook herkennen bij andere mensen met epilepsie.

Vervolgonderzoek met meerdere donoren is daarom nodig.

De onderzoekers breiden het onderzoek inmiddels uit met zweetmonsters van meerdere mensen.

Pas wanneer daar vergelijkbare resultaten uitkomen, kan beter worden vastgesteld of epileptische aanvallen een herkenbaar geurprofiel hebben dat honden bij verschillende mensen kunnen waarnemen.

De studie laat voorlopig vooral zien dat ongetrainde honden onder gecontroleerde omstandigheden opvallend vaak als eerste kozen voor de geur die tijdens een epileptische aanval was verzameld. Dat maakt geur een interessante mogelijke verklaring voor de manier waarop sommige honden epileptische aanvallen lijken te herkennen.